ساختمان اتوکلاو

اتوکلاو در اندازه و ابعاد مختلف وجود دارد که به شکل استوانه ای یا مکعبی و مستطیلی است که دارای 2 جدار داخلی از مس یا آلومینیوم جدار خارجی از چدن ساخته شده است که در یک حامل قرار گرفته است . بین دو جداره ها فضای خالی وجود دارد و دستگاه به صورت برق یا گاز کار می کند در چدنی به وسیله میله ای به بدنه دیگ وصل شده و با پیچ های متعدد بسته می شود و داخل دیگ استوان های تا حد معینی آب دارد که در بالای آن صفحه مشبکی قرار دارد که وسایل استریل را روی آن قرار می دهند . در پایین اتوکلاو شیر آب برای خرج آب نصب شده و از بالای دستگاه فشار سنج – دماسنج و دریچه اطمینان تعبیه شده است .

طرز کار اتوکلاز

در داخل اتوکلاو اشیاء را روی صفحه مشبک قرار می دهیم در دستگاه را بسته و شیر خروج  هوا را باز کرده و دستگاه را روشن می کنیم و با جوشیدن  آب داخل دستگاه بخار آب مداوم از دستگاه خارج می شود و در این موقع شیر را بسته و تدریجا فشار داخل دستگاه بالا می رود که به وسیله فشار سنج می توان رویت نمود و فشار سنج ممکن است بر حسب اتمسفر یا کیلوگرم بر حسب سانتی متر مربع یا پوند بر اینچ درجه بندی شده باشد. وقتی که فشار و حرارت دستگاه به حد مطلوب رسید یعنی 121 درجه سانتی گراد  و فشار 15 پوند، حدود 15دقیقه صبر می کنیم سپس دستگاه را خاموش میکنیم و صبر می کنیم تا اتوکلاو سرد شود و فشار خود به خود را به حد اتمسفر برساند در این موقع شیر تخلیه بخار را باز می کنیم تا تمام بخار از دستگاه تخلیه شود و بعد در دستگاه را باز می کنیم.

دما و زمان لازم برای استریل کردن با اتوکلاو

121درجه سانتی گراد، فشار 15 پوند زمان 15 دقیقه

وجود هوا در داخل اتوکلاو تشکیل یک لایه متراکم می دهد و نمی گذارد فشار داخل دستگاه به فشار ایده آل برسد.

کنترل استریلیزاسیون در اتوکلاو

برای کنترل اتوکلاو:

1-  از اسپور باکتری های غیرتوکسیژن استفاده می کنیم.

2- از نوار شاهد استفاده می کنیم.

اشعه های یونیزاسیون یا اشعه های یون زا

تعدادی از اشعه ها دارای انرژی زیادی و باعث به وجود آمدن مولکول های بیولوژیکی یونیزه می شوند و این قبیل اشعه های پر انرژی را اشعه های یونیزاسیون می نامند که استریل کننده قوی میباشند این اشعه با دز های بالا به هر چیزی بتابد باعث مرگ آن می شود این اشعه به عنوان استریل کننده قوی برای استریل کردن پتری  دیش ها و سرنگهای پلاستیکی یکبار مصرف و غیره به کار می رود دو نوع اشعه یونیزاسیون برای استریل کردن به کار می رود

 اول: اشعه گاما که از طریق عناصر رادیواکتیو مانند کوبالت به کار برده می شود .

دوم : گروه شتاب دهنده های الکترونی می باشند قدرت نفوذ اشعه گاما آن را برای استریل کردن اشیاء حجیم مساعد می سازد این اشعه ها برای سلول های انسانی زیان آور می باشند بر خلاف اشعه گاما الکترونهای پر انرژی قدرت نفوذشان کمتر است از این اشعه برای استریل کردن اشیاء کوچک استفاده می شود و به نام استریلیزاسیون سرد معروفند .

 

کنترل کیفی اتوکلاو

اندیکاتورهای شیمیایی، فیزیکی و بیولوژی برای بررسی دما و زمان اتوکلاو به صورت تجاری وجود دارد. شاخصهای شیمیایی به صورت نوارهای اتوکلاو (چسب اتوکلاو) و یا بسته‏های پزشکی هستند که وقتی به دمای معینی رسیدند تغییر رنگ می‏دهند. برای نمونه: دارای نوارهای سیاه در زمینه سفید هستند که بر روی موادی که می‏خواهند اتوکلاو شوند می‏زنیم و اگر اتوکلاو ما درست کار کرده باشد در دمای ۱۲۱درجه نوارهای سیاه از بین می‏روند. اندیکاتورهای بیولوژی شامل اسپور باکتریهایی هستند که به حرارت مقاوم هستند مانند: Geobacillus stearothermophilus. اگر اتوکلاو به دمای مورد هدف نرسد در این صورت اگر کلنیهای اسپوردار باکتری مورد نظر را انکوبه کنیم جوانه خواهند زد و به علت متابولیسم آنها در محیط PH را تغییر و در آخر باعث تغییر رنگ محیط خواهند شد. برخی از شاخصهای فیزیکی از آلیاژهایی تشکیل شده‏اند که در دمای مورد نظر ذوب می‏شوند.

بعضی از اتوکلاوهایی که توسط رایانه کنترل می‏شوند توسط سیستم F0 - F-nought چرخه استریلاسیون را کنترل می‏کنند. مقدار F0 بر روی مقدار دقیقه‏ای ست می‏شود که برابر با 121 درجه سانتیگراد و یا 249 درجه فارنهایت و یا فشار 15lbs بالاتر از فشار اتمسفر در 15 دقیقه است. از آنجا که کنترل دقیق درجه حرارت دشوار است دما مانیتور می‏شود (کنترل می‏شود در یک محدوده‏ خاص) تا زمان استریلاسیون به پایان برسد.

منبع: sciencelab2010.blogfa.com